Warszawa, 24.01.2002
Sz. P.
mgr inż. Tomasz Szawłowski
Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w Warszawie
Szanowny Panie Dyrektorze!
Wyrażamy zaniepokojenie praktyką stosowania jako nawierzchni ścieżek rowerowych kostki betonowej. Członkowie Stowarzyszenia, którzy na co dzień poruszają się na rowerze i którzy mieli okazję zapoznać się z infrastrukturą rowerową w kilkunastu krajach europejskich, jednoznacznie wskazują na asfalt jako najbardziej odpowiedni materiał na nawierzchnię ścieżek rowerowych.
Ścieżka z asfaltu jest tańsza. Nawet gdyby zdecydować się na układanie kostki bez podbudowy (co jest technologią o skutkach jakościowych nie do przyjęcia, o czym świadczy np. ścieżka w Al. Prymasa Tysiąclecia), to i tak nawierzchnia z najbardziej tandetnej kostki jest wciąż blisko dwukrotnie droższa od asfaltowej. Wg np. roboczego kosztorysu budowy drogi rowerowej przy al. Hallera w Gdańsku koszty nawierzchni wynoszą odpowiednio 54,95 zł/m2 kostka 6 cm bez podbudowy i 30,48 zł/m2 asfalt z podbudową. Czy w Warszawie proporcje te układają się odmiennie? A jeśli tak, to z jakiej przyczyny? Prosimy o przykładowe porównanie kosztorysów kilku ostatnio zrealizowanych inwestycji.
Ścieżka z asfaltu jest wygodniejsza. Nawierzchnia z kostki oznacza 4-6 razy większe opory toczenia, czyli niższy komfort jazdy i większe zmęczenie. Budując drogi dla rowerów z kostki, ZDM zniechęca do korzystania z nich i odpowiada za prowokowanie nielegalnych zachowań.
Ścieżka z asfaltu jest bezpieczniejsza. Nawierzchnia z kostki fazowanej oznacza uciążliwe mikrowstrząsy, nawierzchnia z kostki niefazowanej natomiast charakteryzuje się znacznie niższą przyczepnością niż asfalt drogowy. Dla rowerzysty oznacza to dłuższą drogę hamowania i większe promienie skrętu.
Ścieżka z asfaltu jest bardziej trwała. Wiele z wybudowanych w Warszawie ścieżek z kostki już w rok po oddaniu do użytku kwalifikuje się do generalnego remontu (wzdłuż np. Al. Prymasa Tysiąclecia czy Gen. Maczka).
Jeżeli chodzi o często przytaczany argument dostępu do sieci kablowej, ciepłowniczej czy wodociągowej, to zwracamy uwagę, że:
Szczególnie absurdalny jest widok ścieżki położonej z kostki pomiędzy asfaltową jezdnią i asfaltowym chodnikiem.
W krajach o dużym doświadczeniu w dziedzinie projektowania i eksploatacji dróg dla rowerów - np. Holandii, Danii, Szwecji czy Finlandii - kostka betonowa w ogóle nie jest stosowana jako nawierzchnia ścieżek. Wychodzi z użytku również w Polsce - w minionym roku została zakazana w Gdańsku.
Trudno uwierzyć, że uwarunkowania warszawskie tak bardzo odbiegają od uwarunkowań innych miast europejskich, by uzasadnić stosowanie na ścieżkach rowerowych nawierzchni drogiej, niewygodnej, niebezpiecznej i nietrwałej. Siłą rzeczy pojawiają się podejrzenia, że tak naprawdę nie chodzi o bezpieczeństwo czy dostęp do sieci, tylko o uleganie urzędów lobbingowi producentów kostki, którzy upychają swoją nawierzchnię gdzie się tylko da, bez związku z jej przeznaczeniem.
Wnioskujemy o przyjęcie jako podstawowej nawierzchni budowanych i uzgadnianych przez ZDM dróg dla rowerów 3 cm masy mineralno - asfaltowej, rozściełanej mechanicznie, na podbudowie 10 cm z kruszywa łamanego wzmocnionego cementem (po zagęszczeniu mechanicznym grubość 8 cm).
Jednocześnie ponawiamy propozycję konsultowania realizowanych rozwiązań rowerowych na każdym etapie - od koncepcji przebiegu przez projekt techniczny do odbioru inwestycji. Uważamy, że udział społeczny organizacji promujących ruch rowerowy (notabene wymagany uchwałą Zarządu Miasta nr 188/C/96) zapewni nie tylko wyższą jakość projektów, ale również większą popularność powstałych ścieżek oraz wyższy poziom akceptacji zastosowanych rozwiązań.
Z poważaniem
Aleksander Buczyński
wiceprezes
EU - 603/53/02
Warszawa, dnia 21.02.2002.
Zarząd Dróg Miejskich uprzejmie informuje, że nawierzchnie ścieżek rowerowych na drogach krajowych, wojewódzkich i powiatowych wykonujemy zgodnie z zaleceniami w Dz.U.Nr 43 p.5.7.1. W/w tabela dopuszcza zastosowanie nawierzchni z asfaltu lanego lub piaskowego i kostki betonowej.
W związku z tym, że nawierzchnie bitumiczne /asfalt lany i piaskowy/ produkowane są przy zastosowaniu asfaltów ponaftowych z których wydzielają się toksyczne frakcje - szczególnie w okresie letnim, preferowane są nawierzchnie z kostki betonowej w kolorze czerwonym jako bardziej ekologiczne, wykonane z materiałów naturalnych. Ponadto projekt uzyskuje pozytywną opinię ZUD na umieszczenia pod nawierzchnią z kostki betonowej /rozbieralną/ urządzeń infrastruktury podziemnej /kable energetyczne, telekomunikacyjne, wodociągi, gazociągi itp./ Nawierzchnia z asfaltu lanego jest bardziej śliska i niebezpieczna w przypadku opadów atmosferycznych.
W związku z powyższym nawierzchnie ścieżek rowerowych na terenach znajdujących się w zarządzie ZDM wykonywane będą z kostki betonowej "niefazowanej".
Zastępca dyrektora ds. Utrzymania
mgr inż. Andrzej Konik
Warszawa, 13.03.2002
Sz. P.
mgr inż. Andrzej Konik
Zastępca Dyrektora ds. Utrzymania
Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie
W związku z rewelacjami zawartymi w Pana piśmie z dnia 21.02.2002 o znaku EU-603/53/02, na temat toksycznych frakcji wydzielających się w okresie letnim z nawierzchni bitumicznych, prosimy o wyjaśnienie dlaczego nawierzchnie jezdni wciąż są wykonywane z asfaltu?
Wloty powietrza w samochodach osobowych są położone niżej niż głowa rowerzysty podczas jazdy, a zatem kierowcy są bardziej narażeni na toksyczne wyziewy. Dlatego, w trosce o zdrowie warszawskich kierowców, wnosimy o wykonywanie jezdni wszystkich dróg znajdujących się w zarządzie ZDM z ekologicznej kostki betonowej. Wnosimy też o jak najszybsze usunięcie asfaltu z istniejących ulic.
Prosimy o jak najszybsze przesłanie wyników swoich przemyśleń kolegom z Zarządów Dróg w Amsterdamie, Kopenhadze, Sztokholmie, Helsinkach, Londynie, Wiedniu, Budapeszcie i innych miastach europejskich. Nieświadomi stwarzanego zagrożenia wciąż wykonują oni ścieżki rowerowe z nawierzchni bitumicznej!
A abstrahując od imputowanej szkodliwości nawierzchni bitumicznych, prosimy o wyjaśnienie czy brak odpowiedzi na argumenty podniesione w naszym piśmie dot. nawierzchni ścieżek rowerowych z dnia 24.01.2002, oznacza że Zarząd Dróg Miejskich przyznaje im słuszność?
Z poważaniem,
Aleksander Buczyński
wiceprezes
Warszawa, 13.03.2002
Sz. P.
mgr inż. Tomasz Szawłowski
Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w Warszawie
Szanowny Panie Dyrektorze!
Uprzejmie informujemy, że do dnia dzisiejszego nie otrzymaliśmy odpowiedzi na nasze pismo w sprawie nawierzchni ścieżek rowerowych z dnia 24.01.2002, złożone w kancelarii ZDM w dniu 25.01.2002 (kopię przekazujemy w załączeniu).
Pismo o znaku EU-603/53/02 z dnia 21.02.2002, sygnowane przez Pana Andrzeja Konika, zastępcę dyrektora ds. utrzymania, nie zawiera żadnej z informacji o których podanie występowaliśmy, nie odnosi się też do podnoszonych przez nas argumentów, dlatego nie można go uznać za odpowiedź na nasze wystąpienie. W zaistniałej sytuacji trudno się oprzeć wrażeniu, że o wyborze kostki na nawierzchnię ścieżek rowerowych decydują względy pozamerytoryczne.
Prosimy o uważną lekturę naszego pisma z dnia 24.01.2002 i jak najszybsze wyjaśnienie wątpliwości.
Z poważaniem,
Aleksander Buczyński
wiceprezes
EU 6034/63/2002
Warszawa, dnia 25.03.2002 r.
Zarząd Dróg Miejskich uprzejmie informuje, że stosowane przez nas na ścieżkach rowerowych nawierzchnie z kostki betonowej są zgodne z obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej Dz.U. Nr 43 p.5.7.l. które jesteśmy obowiązani przestrzegać.
Jednocześnie informujemy, że zostanie rozpatrzona możliwość zastosowania nawierzchni z asfaltu lanego i asfaltobetonu piaskowego na obiektach nowoprojektowanych pod warunkiem , że pod ścieżką nie będą zlokalizowane urządzenia infrastruktury podziemnej, które wymagają nawierzchni rozbieralnych.
Nadmieniamy, że zgodnie z Dz.U.43 par.140 p.8 nowa infrastruktura podziemna nie powinna być usytuowana pod jezdnią istniejącą i docelową i w związku z powyższym urządzenia umieszczane są pod chodnikami, ścieżkami rowerowymi i zieleńcami, w celu uniknięcia wyłączeń i ograniczeń ruchu wynikłych na skutek zamknięcia jezdni, związanego z usunięciem powstałej awarii.
Zastępca dyrektora ds. Utrzymania
mgr inż. Andrzej Konik
Warszawa, 10.04.2002
Sz. P.
mgr inż. Andrzej Konik
Zastępca Dyrektora ds. Utrzymania
Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie
W odpowiedzi na pismo z dnia 25.03.2002 r. o znaku EU 6034/63/2002, zwracamy uwagę, że przywołane przez Pana Dyrektora Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z dnia 14 maja 1999 r.) mówi również, że:
par.140. 1. Umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej nie związanej z drogą, zwanej dalej "infrastrukturą", nie może naruszać elementów technicznych drogi oraz nie może przyczyniać się do czasowego lub trwałego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu albo zmniejszenia wartości użytkowej drogi.
Ponieważ stosowanie kostki betonowej bez wątpienia przyczynia się do zmniejszenia wartości użytkowej ścieżki rowerowej (kilkukrotnie wyższe opory toczenia, narażanie użytkownika na uciążliwe drgania), obecność infrastruktury podziemnej nie może być uzasadnieniem dla stosowania kostki betonowej jako nawierzchni dróg dla rowerów.
Wnosimy o unikanie lokalizowania urządzeń podziemnych pod ścieżkami rowerowymi i umieszczanie ich pod chodnikami lub zieleńcami. Wnioskujemy o przyjęcie na wzór zarządu dróg w Gdańsku jako podstawowej nawierzchni dróg dla rowerów 3 cm masy mineralno - asfaltowej, rozściełanej mechanicznie, na podbudowie 10 cm z kruszywa łamanego wzmocnionego cementem (po zagęszczeniu mechanicznym grubość 8 cm).
Z poważaniem,
Aleksander Buczyński
wiceprezes
Warszawa, 12.05.2002
Sz. P.
mgr inż. Tomasz Szawłowski
Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w Warszawie
Szanowny Panie Dyrektorze!
Stwierdzamy, że nawierzchnia wykonywanych w Warszawie dróg dla rowerów jest niezgodna z obowiązującym Zarząd Dróg Miejskich Rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430).
Ww. rozporządzenie w Załączniku nr 5 (Projektowanie konstrukcji nawierzchni dróg) wymienia dla ścieżek rowerowych (pkt. 5.7.1.) dwa rodzaje nawierzchni:
Tymczasem większość ścieżek rowerowych na ulicach podlegających Zarządowi Dróg Miejskich w Warszawie, w tym również obecnie budowana ścieżka w Al. Armii Krajowej, wykonywana jest ze kostki betonowej grubości 6 cm. Taka nawierzchnia jest niezwykle nietrwała i po roku średnio intensywnego używania występujące na niej nierówności kwalifikują ją do remontu.
Wnosimy o jak najszybsze doprowadzenie nawierzchni warszawskich dróg dla rowerów do stanu zgodnego z Rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, ze wskazaniem na nawierzchnię (a), jako tańszą, bardziej trwałą i wygodną. W szczególności wnosimy o wprowadzenie zmian w już opracowanych projektach technicznych oraz wymianę nawierzchni na istniejących ścieżkach przy okazji wykonywanych remontów.
Wnosimy o wyciągnięcie konsekwencji służbowych wobec pracowników ZDM odpowiedzialnych za uzgodnienie projektów niezgodnych z Rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, i związane z tym marnotrawstwo środków publicznych.
Prosimy o przedstawienie w terminie 30 dni od daty otrzymania tego pisma planu i harmonogramu działań na rzecz osiągnięcia zgodności z ww. rozporządzeniem.
Z poważaniem,
Aleksander Buczyński
wiceprezes
EU 6032/116/2002
Warszawa dnia 27.05.2002 roku
Szanowna Panie Wiceprezesie!
Pozostając z całym szacunkiem do Waszego Stowarzyszenia a Pańskiej osoby w szczególności, nie możemy się oprzeć wrażeniu że Zarząd Miasta zapomniał nas poinformować o powstaniu nowej jednostki kontrolnej nad poczynaniami ZDM. Pozwoli więc Pan, że do czasu wyjaśnienia tych nieporządków wstrzymamy się z wykonaniem Pańskich kategorycznych sugestii /właściwie poleceń/, za co z góry przepraszamy.
Chcemy jednak nieśmiało zauważyć, że coraz większa liczba podobnych instytucji, które wiedzą najlepiej "wpędza" ZDM w kłopotliwe sytuacje, które potem tenże ZDM musi rozwiązywać /przykład: "zabytkowy" odcinek ul. Ząbkowskiej, gdzie mieszkańcy obiecują zlinczować decydentów takiego rozwiązania./
Teraz do rzeczy czyli ścieżek rowerowych.
Formułując tak kategorycznie zarzuty, których konsekwencją jest między innymi żądanie przebudowy już istniejących ścieżek, zapomniał Pan zerknąć nieco wnikliwiej na treść cytowanych przez siebie dokumentów. Otóż grubości konstrukcji są jedynie "zalecane" co też w miarę rozsądku staramy się stosować "oszczędzając" tam, gdzie jest sens, a "dokładając" konstrukcji tam, gdzie wymaga tego sytuacja np. gdzie można się spodziewać że będą wjeżdżały samochody. Bierzemy też pod uwagę rodzaj podłoża pod projektowaną konstrukcją. Postępowanie takie uważamy za racjonalne i sprawdza się w praktycznym działaniu.
Jeśli chodzi o rodzaj nawierzchni /asfalt czy kostka/ to nie jesteśmy wrogami nawierzchni asfaltowych. Żądania stosowania tych nawierzchni /najlepiej kolorowych/ były już kilkukrotnie formułowane przez zainteresowane organizacje. Systematycznie zwiększamy zakres uzgodnień na takie rozwiązania. Musimy brać jednak pod uwagę i inne okoliczności takie jak prawdopodobieństwo przyszłych napraw wynikających z położenia ścieżek na istniejących lub projektowanych urządzeniach, charakter miejsca itp. a ogólnie mówiąc problemy eksploatacyjne. Biorąc jednak też pod uwagę wygodę użytkowników deklarujemy stosowanie nawierzchni asfaltowych na ścieżkach we wszystkich przypadkach tam, gdzie sytuacja na to pozwala z zastrzeżeniem że tyczy się to do nawierzchni z "asfaltobetonu piaskowego" czarnego. Koszty takiej nawierzchni są bowiem porównywalne z nawierzchnią z kostki. Natomiast rozwiązania z "asfaltem" kolorowym Jako znacznie droższe, będą akceptowane tylko w przypadku finansowania obcego, lub też radykalnej poprawy finansowej ZDM.
Tak więc z całej gamy Pańskich zarzutów możemy potwierdzić jedynie to że nawierzchnie z asfaltu są trochę wygodniejsze dla użytkowników, chociaż w przypadku stosowania kostki "bezfazowej" różnica w komforcie jazdy jest minimalna.
ZDM zdaje sobie sprawę że konstruktywna, rzeczowa krytyka jest ze wszech miar pożądana, z żalem jednak stwierdzamy że Pańska do takich nie należy. Zdajemy sobie również sprawę że ton naszej odpowiedzi nie jest zbyt łagodny ale adekwatny do tonu Pańskiego Pisma.
Do wiadomości:
ZDM PN
Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich
mgr inż. Tomasz Szawłowski